Een schoffelmachine is maar zo goed als haar afstelling. Zelfs de hoogwaardigste machine levert weinig op wanneer schoffeldiepte, zijgeleiding of de keuze van de schoffelmessen niet op de situatie zijn afgestemd. Dit artikel geeft een algemeen overzicht van waar boeren bij het afstellen van hun schoffelmachine op moeten letten.
Vóór het eerste gebruik: de juiste voorbereiding
Voordat de schoffelmachine voor het eerst het spoor in gaat, moet er een zorgvuldige basisafstelling plaatsvinden. Daarbij hoort het controleren van alle bewegende delen op soepele loop, het nakijken van de boutverbindingen en – bij machines met hydraulische functies – het controleren van het oliepeil en de drukinstellingen.
Belangrijk: lees de handleiding van uw schoffelmachine voordat u met het afstellen begint. Elke fabrikant heeft specifieke aanbevelingen voor zijn systeem.
Rijafstand goed instellen
De rijafstand van de schoffelmachine moet exact overeenkomen met de rijafstand bij het zaaien van het gewas. Klopt die niet, dan bestaat het risico planten te beschadigen of de zone tussen de rijen niet volledig te bewerken.
Bij handmatig verstelbare machines: meet de rijafstanden op het veld na het zaaien en stel de schoffelelementen overeenkomstig in. Bij elektrohydraulisch verstelbare systemen – zoals de VarioCHOP van SAMO – kan de aanpassing rechtstreeks vanaf de tractor gebeuren, wat tijd bespaart en fouten vermindert.
Schoffeldiepte instellen
De schoffeldiepte beïnvloedt zowel de werking tegen onkruid als de belasting van de bodem. Als algemene richtlijn geldt: onkruid wordt het effectiefst bestreden wanneer het in het kiemplantstadium zo ondiep mogelijk wordt afgesneden of ondergewerkt. Een te geringe diepte laat onkruid overleven, een te grote diepte belast de bodem onnodig en kan de wortels van het gewas beschadigen.
De optimale schoffeldiepte hangt af van grondsoort, vochtigheid en onkruiddruk en moet per situatie worden aangepast. In de praktijk is een korte controlerit op een deel van het perceel aan te raden voordat het hele perceel wordt bewerkt.
Keuze van de schoffelmessen: het juiste gereedschap voor de juiste inzet
De keuze van het schoffelmessysteem heeft grote invloed op de schoffelwerking. Gangbare types zijn:
- Ganzenvoetmessen: brede, vlak werkende schoffelmessen die de bodem tussen de rijen over een groot oppervlak onderwerken. Goed geschikt voor droge omstandigheden en ondiep schoffelen.
- Messenwalsen en rolschoffels: roterende werktuigen die vooral in vochtige of verslempte bodems goed werken.
- Vingerwieders: flexibele vingers die vlak bij de gewasrij werken en onkruid direct naast de plant bestrijden, zonder het gewas te beschadigen.
- Wiedeg: voor inzet kort na het zaaien of als aanvulling op de schoffelmachine. Geschikt voor het zogenoemde blindschoffelen vóór de opkomst van het gewas.
Welk schoffelmessysteem het best past, hangt af van gewas, grondsoort en persoonlijke ervaring. Veel boeren combineren verschillende werktuigen voor een optimaal resultaat.
Zijgeleiding en spoorkransewielen
Voor machines zonder camerageleiding is een goede mechanische spoorgeleiding doorslaggevend. Spoorkransewielen lopen in de plantrij en houden de schoffelmachine exact op koers. Ze moeten zo zijn afgesteld dat ze de gewasrij volgen zonder de planten te beschadigen.
Als alternatief of aanvulling kunnen taster- of aftastbeugels worden ingezet die de rijpositie mechanisch aftasten. Bij cameragestuurde systemen neemt de beeldverwerking deze taak automatisch over.
Afstelling tijdens het werk controleren
Ook tijdens het schoffelen loont een regelmatige controle. Controleer na de eerste werkgang op een kort stuk of de schoffelmessen de rij netjes bewerken, er geen planten worden beschadigd en de schoffeldiepte klopt. Bij wisselende bodemomstandigheden – bijvoorbeeld na regen of bij een verschillende bodemsamenstelling – kan bijstellen nodig zijn.
Onderhoud na het gebruik
Na elke werkgang moet de machine worden gereinigd en op slijtage of beschadigingen gecontroleerd. Schoffelmessen en geleidingselementen slijten mettertijd en moeten zo nodig worden bijgeslepen of vervangen. Regelmatig onderhoud verlengt de levensduur van de machine en waarborgt een gelijkblijvende schoffelkwaliteit.
Conclusie: de afstelling maakt het verschil
Een zorgvuldige afstelling van de schoffelmachine is net zo belangrijk als de keuze van de juiste machine. Wie de tijd neemt om zijn schoffelmachine goed af te stellen en de resultaten op het veld te controleren, behaalt duidelijk betere schoffelresultaten. Heeft u vragen over de afstelling van uw SAMO-schoffelmachine? Ons team staat graag voor u klaar.